ආර්ථික දර්ශක අර්ථ දැක්වීම (Definition of Economic Indicators)

ආර්ථික දර්ශක යනු ආර්ථිකයක කාර්ය සාධනය සහ ප්‍රවණතා පිළිබඳ විවිධ අංශ තක්සේරු කිරීමට සහ විශ්ලේෂණය කිරීමට භාවිතා කරන සංඛ්‍යානමය පියවරයන් වේ. ඒවා ආර්ථික තත්ත්වයන් අවබෝධ කර ගැනීමට සහ දැනුවත් තීරණ ගැනීමට උපකාර වන ප්‍රමාණාත්මක දත්ත සපයයි.

ආර්ථික දර්ශක රැකියා අනුපාත, උද්ධමනය, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP), පාරිභෝගික වියදම්(consumer spending), වෙළඳ ශේෂයන්(Trade balance) සහ කොටස් වෙළෙඳපොළ දර්ශක සහ පොලී අනුපාත වැනි මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ දර්ශක ඇතුළුව නමුත් ඒවාට පමණක් සීමා නොවන පුළුල් පරාසයක දත්ත ලක්ෂ්‍ය ආවරණය කරයි.

ආර්ථික දර්ශකවල වැදගත්කම (Importance of Economic Indicators)

ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්, ආර්ථික විද්‍යාඥයින්, ව්‍යාපාර සහ ආයෝජකයින් මග පෙන්වීම සඳහා ආර්ථික දර්ශක තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඒවා ආර්ථිකයක සමස්ත සෞඛ්‍යය, වර්ධනය සහ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ වටිනා අවබෝධයක් ලබා දෙයි.


ආර්ථික දර්ශක ලුහුබැඳීමෙන්, පාර්ශ්වකරුවන්ට රටා, ප්‍රවණතා සහ විභව අවදානම් (potential risks) හඳුනා ගත හැකි අතර, දැනුවත් තීරණ ගැනීමට සහ සුදුසු උපාය මාර්ග
සැකසීමට ඔවුන්ට හැකි වේ.

ප්‍රතිපත්තිවල සඵලතාවය තක්සේරු කිරීමට, ආර්ථිකයට බාහිර සාධකවල බලපෑම අවබෝධ කර ගැනීමට සහ අනාගත ආර්ථික තත්ත්වයන් පුරෝකථනය කිරීමට ආර්ථික දර්ශක උපකාරී වේ.

ආර්ථික කාර්ය සාධනය තක්සේරු කිරීමේදී ආර්ථික දර්ශකවල කාර්යභාරය (Role of Economic Indicators in Assessing Economic Performance)

ආර්ථිකයක සෞඛ්‍යය සහ යහපැවැත්ම මැනීම සඳහා ආර්ථික දර්ශක බැරෝමීටරයක් ​​ලෙස ක්‍රියා කරයි. ඒවා විවිධ ආර්ථික සාධක පිළිබඳ වෛෂයික සහ ප්‍රමාණාත්මක මිනුම් ලබා දෙයි, ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ පුළුල් තක්සේරුවක් කිරීමට හැකි වේ.

ආර්ථික දර්ශක නිරීක්ෂණය කිරීමෙන්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට රැකියා, උද්ධමනය, නිෂ්පාදනය, වෙළඳාම සහ පාරිභෝගික හැසිරීම වැනි ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය. වර්ධනය උත්තේජනය කිරීමට, ආර්ථික අසමතුලිතතා ආමන්ත්‍රණය කිරීමට සහ අවදානම් අවම කිරීමට සුදුසු පියවරයන් සැකසීමට මෙම තොරතුරු ඔවුන්ට උපකාර කරයි.

ආර්ථික දර්ශක ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිවල සඵලතාවය ඇගයීමට සහ අවධානය හෝ මැදිහත්වීම අවශ්‍ය වන අවධානයට ලක්විය හැකි ක්ෂේත්‍ර හඳුනා ගැනීමට ද සහාය වේ. ඒවා සාක්ෂි මත පදනම් වූ තීරණ ගැනීම් සහ ප්‍රතිපත්ති ගැලපීම් සඳහා පදනමක් සපයයි.


ආර්ථික දර්ශක වර්ග (Types of Economic Indicators)

ප්‍රමුඛ දර්ශක (Leading Indicators )

අර්ථ දැක්වීම සහ අරමුණ (Definition and Purpose)

ප්‍රමුඛ දර්ශක යනු අනාගත ආර්ථික ප්‍රවණතා පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා දෙන සහ සමස්ත ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වල වෙනස්කම් පුරෝකථනය කිරීමට උපකාරී වන ආර්ථික දර්ශක වේ. ආර්ථිකය ගමන් කිරීමට ඉඩ ඇති දිශාව පිළිබඳ පූර්ව ඇඟවීමක් ඔවුන් ඉදිරිපත් කරයි.

ප්‍රමුඛ දර්ශකවල පරමාර්ථය වන්නේ ව්‍යාපාර චක්‍රයේ මාරුවීම් අපේක්ෂා කිරීම සහ විභව ආර්ථික ප්‍රසාරණ හෝ හැකිලීම් පිළිබඳ උසස් සංඥා සැපයීමයි.

උදාහරණ

S&P 500 හෝ Dow Jones Industrial Average වැනි කොටස් වෙළඳපොල දර්ශක ප්‍රමුඛ දර්ශක ලෙස සැලකේ. ඔවුන් ආයෝජකයින්ගේ හැඟීම් සහ අපේක්ෂාවන් පිළිබිඹු කරන අතර, කොටස් වෙලඳපොලේ සැලකිය යුතු චලනයන් ආර්ථික ක්රියාකාරකම්වල වෙනස්කම් පෙන්නුම් කළ හැකිය.

ඉදිකිරීම් ආරම්භ කිරීමට පෙර නිකුත් කරනු ලබන ගොඩනැගිලි බලපත්‍ර, අනාගත ඉදිකිරීම් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ප්‍රමුඛ දර්ශකයක් ලෙස සේවය කරයි. ගොඩනැගිලි බලපත්‍රවල වැඩි වීමක් ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ අපේක්ෂිත ආයෝජන සහ ආර්ථික වර්ධනය පෙන්නුම් කරයි.

අනාගත ආර්ථික ප්‍රවණතා පුරෝකථනය කිරීමේ වැදගත්කම (Significance in Predicting Future Economic Trends)

ආර්ථික පුරෝකථනය කිරීමේදී ප්‍රමුඛ දර්ශක තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ප්‍රමුඛ දර්ශක විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ට, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට සහ ව්‍යාපාරවලට ආර්ථික තත්ත්වයන්හි වෙනස්කම් අපේක්ෂා කළ හැකි අතර ඒ අනුව ඔවුන්ගේ උපාය මාර්ග සකස් කළ හැකිය.

මෙම දර්ශක මඟින් විභව ආර්ථික හැරවුම් (potential economic turning points) ලක්ෂ්‍ය පිළිබඳ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීම් සපයන අතර, අවදානම් කළමනාකරණය කිරීමට හෝ අවස්ථා ග්‍රහණය කර ගැනීමට ක්‍රියාශීලී පියවර ගැනීමට හැකි වේ. නිදසුනක් වශයෙන්, ප්‍රමුඛ දර්ශකවල පහත වැටීමක් ඉදිරි ආර්ථික පසුබෑමක් යෝජනා කළ හැකිය, ව්‍යාපාර ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන මට්ටම් සකස් කිරීමට හෝ ආයෝජකයින් ඔවුන්ගේ කළඹ(portfolio) නැවත වෙන් කිරීමට පොළඹවයි.

පසුගාමී දර්ශක (Lagging Indicators)


අර්ථ දැක්වීම සහ අරමුණ (Definition and Purpose)


පසුගාමී දර්ශක යනු ආර්ථිකයේ දැනටමත් සිදුවී ඇති ප්‍රවණතා තහවුරු කරන හෝ වලංගු කරන ආර්ථික දර්ශක වේ. ඒවා ආර්ථිකය පිළිබඳ අතීත දැක්මක් සපයන අතර අතීත සිදුවීම්වල හෝ ප්‍රතිපත්ති තීරණවල බලපෑම තක්සේරු කිරීමට ප්‍රයෝජනවත් වේ.

පසුගාමී දර්ශකවල අරමුණ වන්නේ දැනටමත් සිදුවී ඇති වෙනස්කම් ගණනය කිරීම මගින් මෑතකාලීන ආර්ථික කාර්යසාධනය පිළිබඳ පුළුල් අවබෝධයක් ලබා දීමයි.

උදාහරණ

විරැකියා අනුපාතය පසුගාමී දර්ශකයක් වන්නේ එය සාමාන්‍යයෙන් ආර්ථික පසුබෑම් වලදී ඉහළ යන අතර ආර්ථික ප්‍රසාරණ කාලවලදී පහත වැටීම නිසාය. විරැකියා අනුපාතිකයේ වෙනස්වීම් මෙම කාරණයෙන් පසු ශ්රම වෙළඳපොළේ තත්වය තහවුරු කරයි.

උද්ධමන අනුපාතය තවත් පසුගාමී දර්ශකයකි. එය සමස්ත මිල මට්ටමේ වෙනස්කම් පිළිබිඹු කරන අතර මිලදී ගැනීමේ ශක්තියේ ඛාදනය වීමේ වේගය මනිනු ලබයි. මිල ගණන් දැනටමත් වෙනස් වී ඇති පසු උද්ධමන දත්ත ප්රකාශයට පත් කෙරේ.


අතීත ආර්ථික ප්‍රවණතා තහවුරු කිරීමේ වැදගත්කම (Significance in Confirming Past Economic Trends)


පසුගාමී දර්ශක දැනටමත් සිදුවී ඇති ආර්ථික ප්‍රවණතා සත්‍යාපනය කිරීමට සහ ප්‍රමාණාත්මක කිරීමට උපකාරී වේ. පසුගාමී දර්ශක දෙස බැලීමෙන්, ආර්ථික විද්‍යාඥයින් සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් මෑත කාලීන ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගන්නා අතර අතීත ප්‍රතිපත්ති හෝ ක්‍රියාවන්හි සඵලතාවය තක්සේරු කළ හැකිය.

මෙම දර්ශක ඓතිහාසික සන්දර්භයක් සපයන අතර ප්‍රධාන ආර්ථික විචල්‍යයන් මත ආර්ථික සිදුවීම් හෝ ප්‍රතිපත්ති තීරණවල බලපෑම ඇගයීම සඳහා මිණුම් ලකුණක් ලෙස සේවය කරයි. නිදසුනක් වශයෙන්, ඉහළ උද්ධමන අනුපාතයක් උද්ධමන පීඩන පවතින බව තහවුරු කරන අතර මුදල් ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමේදී ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට මඟ පෙන්වයි.


අහඹු දර්ශක (Coincident Indicators)


අර්ථ දැක්වීම සහ අරමුණ (Definition and Purpose)

අහඹු දර්ශක යනු ආර්ථිකයේ වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබිඹු කරමින් සමස්ත ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් සමඟ සමපාත වන ආර්ථික දර්ශක වේ. ඔවුන් ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් මට්ටම පිළිබඳ තත්‍ය කාලීන හෝ ආසන්න තත්‍ය කාලීන තොරතුරු සපයයි.

අහඹු දර්ශකවල පරමාර්ථය වන්නේ වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වය පිළිබඳ snapshot එකක් ඉදිරිපත් කිරීම සහ වත්මන් ආර්ථික සෞඛ්‍යය පිළිබඳ මිනුමක් සැපයීමයි.


උදාහරණ

කාර්මික නිෂ්පාදනය යනු නිෂ්පාදනය, පතල් කැණීම් සහ උපයෝගිතා වල නිමැවුම මනිනු ලබන අහඹු දර්ශකයකි. එය සමස්ත ආර්ථික නිෂ්පාදනයේ මට්ටම පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා දෙන අතර කාර්මික ක්‍රියාකාරකම්වල වෙනස්කම් පිළිබිඹු කරයි.

සිල්ලර විකුණුම් (Retail sales) අහඹු දර්ශක සඳහා තවත් උදාහරණයකි. ඒවා සිල්ලර භාණ්ඩ හා සේවා සඳහා පාරිභෝගික වියදම් නිරීක්ෂණය කරයි, පාරිභෝගික විශ්වාසය සහ ආර්ථික ජීව ශක්තියේ මිනුමක් ලෙස දැක්විය හැක.


වත්මන් ආර්ථික තත්ත්වයන් පිළිබිඹු කිරීමේ වැදගත්කම (Significance in Reflecting Current Economic Conditions)

ආර්ථිකයේ වත්මන් තත්ත්වය පිළිබඳ තත්‍ය කාලීන තොරතුරු සැපයීමේදී අහඹු දර්ශක තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. අහඹු දර්ශක විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට, ව්‍යාපාරවලට සහ ආයෝජකයින්ට ක්ෂණික ආර්ථික සෞඛ්‍යය තක්සේරු කර දැනුවත් තීරණ ගත හැකිය.

මෙම දර්ශක ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් මට්ටම පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා දෙන අතර වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වයන් පිළිබඳ මිනුමක් සපයයි. උදාහරණයක් ලෙස, කාර්මික නිෂ්පාදනය නිෂ්පාදන නිමැවුම් මට්ටම පිළිබිඹු කරන අතර යම් අවස්ථාවක දී සමස්ත ආර්ථික නිෂ්පාදනය පිළිබඳ ඇඟවීමක් සපයයි.

සිල්ලර විකුණුම් (Retail sales) වැනි අහඹු දර්ශක පාරිභෝගික වියදම් රටා සෘජුව මනිනු ලබයි. සිල්ලර විකුණුම්වල වෙනස්කම් පාරිභෝගික විශ්වාසය, මිලදී ගැනීමේ ශක්තිය සහ සමස්ත ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වල වෙනස්කම් පිළිබිඹු කළ හැකිය.

අහඹු දර්ශක ලුහුබැඳීමෙන්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින්ට වත්මන් ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිවල සඵලතාවය මැන බැලීමටත්, නැගී එන අසමතුලිතතා හෝ දුර්වලතා හඳුනා ගැනීමටත් හැකිය. ව්‍යාපාර සඳහා, මෙම දර්ශක වත්මන් වෙළඳපල තත්ත්වයන් තක්සේරු කිරීමට සහ ඒ අනුව නිෂ්පාදන හෝ ආයෝජන උපාය මාර්ග සකස් කිරීමට උපකාරී වේ.

ආර්ථික අස්ථාවරත්වය හෝ අවිනිශ්චිත කාල පරිච්ඡේදවලදී අහඹු දර්ශක  විශේෂයෙන් වැදගත් වන්නේ, තීරණ ගැනීමේදී සහ අවදානම් කළමනාකරණයට මඟ පෙන්විය හැකි කාලෝචිත තොරතුරු සපයන බැවිනි. වත්මන් ආර්ථික තත්ත්වයන් පිළිබඳ ස්පන්දනයක් ඇති කර ගැනීමෙන්, පාර්ශවකරුවන්ට නැගී එන අවස්ථාවන්ට හෝ අභියෝගවලට වඩාත් ඵලදායී ලෙස ප්රතිචාර දැක්විය හැක.

මීළග කොටසෙන් අපි 
1) සාර්ව ආර්ථික දර්ශක (macroeconomic indicators)
2) මූල්ය දර්ශක (Financial indicators)
3) කලාපීය සහ අංශ-විශේෂිත දර්ශක (Regional and Sector-Specific Indicators)
ගැන ඉගන ගනිමු.