ඉහළ උද්ධමනයකදී මහ බැංකු මුදල් මුද්‍රණය කරන්නේ ඇයි?


මහ බැංකු සාමාන්‍යයෙන් ඉලක්ක කරන්නේ මිල ස්ථායිතාව පවත්වා ගැනීම සහ ඉලක්කගත පරාසයක් තුළ උද්ධමනය පාලනය කිරීමයි. කෙසේ වෙතත්, සමහර අවස්ථාවල දී, මහ බැංකු විසින් "මුදල් මුද්‍රණය කිරීම" හෝ ප්‍රසාරණ මුදල් ප්‍රතිපත්ති (Expansion Monetary Policy) ක්‍රියාමාර්ග ක්‍රියාත්මක කිරීම, ඉහළ උද්ධමන කාලවලදී පවා යෙදිය හැක. මහ බැංකු එවැනි ක්‍රියාමාර්ග ගත හැකි හේතු කිහිපයක් මෙන්න:


ආර්ථිකය උත්තේජනය කිරීම (Stimulating the economy): 

ආර්ථික පසුබෑම හෝ අවපාත කාලවලදී, උද්ධමනය සාපේක්ෂව ඉහළ මට්ටමක පවතින විට, ආර්ථික ක්රියාකාරිත්වය උත්තේජනය කිරීම සඳහා මහ බැංකු විසින් මුදල් සැපයුම වැඩි කළ හැකිය. පද්ධතියට මුදල් එන්නත් කිරීම මගින්, ආර්ථික වර්ධනය පුනර්ජීවනය කිරීමට සහ පසුබෑමේ බලපෑම් අවම කිරීමට උපකාරී වන ණය ගැනීම, ආයෝජනය සහ පාරිභෝගික වියදම් දිරිමත් කිරීම මහ බැංකු ඉලක්ක කරයි.


අවධමනීය පීඩනය කළමනාකරණය කිරීම (Management of deflation pressure):

 සමහර අවස්ථාවලදී, භාණ්ඩ හා සේවාවල මිල පහත වැටෙන අවධමනීය පීඩනයන් සමඟ ඉහළ උද්ධමනයක් ඇති විය හැක. වියදම් සහ ආයෝජන අධෛර්යමත් කරන නිසා මෙය ආර්ථිකයට අහිතකර විය හැකිය. මධ්‍යස්ථ උද්ධමනය සාමාන්‍යයෙන් ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට සහ වර්ධනයට වඩාත් හිතකර ලෙස සලකන බැවින් මුදල් සැපයුම වැඩි කිරීම මගින්, මධ්‍යස්ථ උද්ධමනය වැඩි කිරීමට මහ බැංකු උත්සාහ කරයි.


ණය සහ පොලී අනුපාත කළමනාකරණය (Credit and Interest rate Management): 

උද්ධමනය කාලයත් සමඟ ණයවල සැබෑ වටිනාකම ඛාදනය කරයි. ඉහළ උද්ධමනය අතරතුර, මහ බැංකු විසින් රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ණය බර අඩු කිරීම සඳහා පුළුල් කිරීමේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය භාවිතා කළ හැකිය. මුදල් සැපයුම වැඩි කිරීමෙන්, වත්කම් මිල සහ ආදායම් වැඩි කිරීමට ඔවුන්ට උපකාර කළ හැකි අතර, ණය ගැතියන්ට ඔවුන්ගේ ණය ආපසු ගෙවීමට පහසු වනු ඇත. මීට අමතරව, පුළුල් කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති හා සම්බන්ධ අඩු පොලී අනුපාත ණය ගැනීමේ පිරිවැය අඩු කර ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සහාය විය හැක.


රැකියා ඉලක්ක කිරීම (Job Targeting): 

මහ බැංකුවලට බොහෝ අවස්ථා වලදී ද්විත්ව වරමක් ද ඇත, මිල ස්ථායීතාවය සමඟ උපරිම රැකියා ප්‍රවර්ධනය ද ඇතුළත් වේ. ඉහළ උද්ධමන කාලවලදී, රැකියා උත්පාදනය සහ විරැකියාව අවම කිරීම සඳහා පුළුල් කිරීමේ මූල්ය ප්රතිපත්තිය (expansionary monetary policy) භාවිතා කළ හැකිය. ආර්ථික වර්ධනය උත්තේජනය කිරීමෙන්, මහ බැංකු වැඩි රැකියා අවස්ථා නිර්මාණය කිරීම සහ ශ්රම වෙළඳපොළ ශක්තිමත් කිරීම අරමුණු කරයි.


අධි උද්ධමනයට තුඩු දිය හැකි අධික මුදල් සැපයුමේ වර්ධනය වළක්වා ගනිමින් උද්ධමනය පිළිබඳ ගැටළු විසඳීම සඳහා මහ බැංකු සිය ක්‍රියාවන් ප්‍රවේශමෙන් සමතුලිත කළ යුතු බව සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත්ය. ඉහළ උද්ධමනයකදී ප්‍රසාරණ මුදල් ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාමාර්ගවල සඵලතාවය විශේෂිත ආර්ථික තත්ත්වයන් සහ උද්ධමන අපේක්ෂා කළමනාකරණය කිරීමට සහ ඔවුන්ගේ අපේක්ෂිත ඉලක්ක පරාසය තුළ ඒවා නැංගුරම් ලා ගැනීමට මහ බැංකුවට ඇති හැකියාව මත වෙනස් විය හැක.